норузда чечәклигән туйғу

نورۇزدا چېچەكلىگەن تۇيغۇ

әзиз әйса әлкүн

шеирни бивастә аңлаш: Noruz_chechek.mp3

 

қуш муңлири қуяш билән тәң ойғунуп,
чечәк атқан бағча ичидә сайрайду.
мән кәзгән ялғузлуқ өзүмгә ғерип,
аһ вәтән сени сеғиниш җанни қийнайду!


норузниң тунҗи күни бихлиған туйғу,
мән чиллиған шу баһарим кәлдимикин?
қәлбимгә дилкәш бүгүн нава булбулму,
муһәббитим майса болуп көкләмдикин?!

әхмәтҗан осман шеирлири

Ehmetjan Osman

бүйүк ләңгәр

 

гүл икән бешимға санҗилған тәқдир
көзүмдин аққини өртәнгән тикән
чақирди мени: әй, азаб туғқан шир!
кесилгән бешимни котәргән лигән

 

урулди тенимға нур ойғанған дәм
қуяш дәп аталған шу бүйүк ләңгәр
қенимға әлмисақ болған иди җәм
билмидим, йоқалди мәндә әңгүштәр

 

үнүмгә тәңриқут чөккәндин буян
көксүмдә гүпүлдәр парлиған зулмәт
маңлайда садақтәк сунмайду гуман
гүлләрдин тумандәк өрләйду һәсрәт


аһ! десәм, гелимда йиқилар аһу
яқ! десәм, чеқилар қәлбимдә яқут
йешимда нәмләнгән қайси илаһ у?
бу қутлуқ земинни әйлигән тавут?

чимәнгүл авут шеирлири

Chimengul Awut

күтүш

 

аптапқа қақлидим ялғузлуқумни,
қисмәтниң паяни көрүнди тимтас.
сән нәдә мәғрурсән езилди бағрим,
көзүмни бош юмуп қилдим мән қияс.

 

кимләрни яд әттиң ,кимләрни күттүң,
меһримдә барлиқиң болмақта аян.
алдираш йолни кесип өткәнсән бәлким,
ахирини ойлаштин қилимән гуман.

 

терәкләр қарайду маңа бәк ғәмкин,
боюңдәк бир ишәнч парлайду ярқин.
йәнила сән аман қалисән җеним,
туюқсиз земинда йүзбәрсә қирғин.


муң басқан көзлириңни әслийәләймән,
сән чуқум өйүңдин чиққан лавулдап.
мана йәнә бир күн өтти миң тәстә,
юлтузларға қошулдум йолуңға қарап !

или булбули: давутҗан насир

Dawutjan Nasir

 

шеирни бивастә ‍аңлаш: Ghunchem_naxshisi.mp3


давутҗан насир 1939–йили ғулҗа шәһириниң мойка мәһәллисидә туғулған. униң атиси насир ака хуш пеил, нахшичи адәм болуп, һарвикәшлик қилатти. давутҗан кичикидинла дадисиға әгишп мәшрәп, олтурушларға берип нахша–саз тиңшашни яхши көрәтти. насир ака һарва һәйдәп йирақ сәпәрләргә чиққанда, нахшиға хумар бу оғлиниму биллә еливелишниму унтумайтти. давутҗан әгри–тоқай һарва йоллирида чайқилип олтуруп, аптаплиқ далида чуруқлишиватқан торғайларниң авазиға қулақ салғиничә дадиси ейтқан нахшиларниң аһаңини тәкрарлайтти. узақ өтмәй қошна–холумларға униң авазиниң сазлиқи мәлум болди. мәһәллидики момайлар уни тутувелип «анам–анам»ни ейтқузушқа хуштар иди. нахшиниң муңидин улар көз йеши қилшатти. чоң кишиләр давутҗанни көрсә: «қени давутҗан, ханләйлунға бир товливәткинә…һә, әмди садир нахшисиға… » дәп, қоюп бәрмәйтти….

пәрһат турсун шеирлири

    сәһипә:Shé'irlar баһа:0 данә 14-03-2016

көйүватқан буғдай

 

мән ашу қуйруғлуқ юлтуз һәммиңлар қағиған ,
қараңғу каинатта нишансиз , қарарсиз сәргәрдан .
сөйгин мени қисаскарниң қолидин берип қойған ,
әң ахирқи қисас пурситидәк .
мән ашу кишимән дәрәхтики сайәм оюп елинған,
вә шу күндин башлап өлди дәп қаралған.
сөйгин мени қизип кәткән меңисидә тәлвә қатилниң,
пәйда болған қалаймиқан хам хиялидәк.

мән ашу буғдаймән җәннәтму от билән дағлап көйдүргән,
томуздики қояш нуриму музлитип титрәткән.
сөйгин мени харлиниш кесилигә гириптар болғандәк.
ғәйри әқлий кишиләрниң қоршавида әқилгә мәптун болғандәк.
мән ашу бөримән суғуқ ялтирар устиханлирим дахан аял қолида…..

қәшқәрдики йәр шари

    сәһипә:Shé'irlar баһа:0 данә 14-03-2016

adil_tunyaz

 адил тунияз

 

салам уйғур дегәндә қуяш,
салам уйғур дегәндә тарих,
қәшқәр шәһири охшар қәсиргә.

 

юлтузлар пәрваз қилар таң сәһәрдә,
пәсилләр пәрваз қилар дәрәхләрдә,
бу шәһәр пәрваз қилар чөчәкләрдә.
бу йәрдики адәмләр,
пәрваз қилар йүрәкләрдә.


ат қушулған,
қизил сайивәнлик мәпә
таң сәһәрдә өтти йенимдин,
җириңлитип қоңғуриқини.
севитини қуюп бешиға
гирдә сетип йүргән бир бала
таң сәһәрдә өтти йенимдин….

пушкин шеирлири

    сәһипә:Shé'irlar баһа:0 данә 14-03-2016

Pushkin

а. с . пушкин

қурбан барат тәрҗимиси

 

қиш ахшими

 

боран, қарлиқ қуюн асманни
туман кәби қаплайду пүтүн.
дәм һайвандәк һөркирәп өтәр,
дәм бувақтәк йиғлаңғу бир үн.

 

дәм гөркирәп кона өгзидин,
шарақшитип тартиду пахал.
дәм кәч қалған йолучи кәби,
деризини қақиду дәрһал.


кичиккинә кона өйимиз,
һәм зулмәттә һәм суғуқ, ғәмкин,
деризиниң алдида мума,
турупсәнғу үнсиз вә тәмкин?

қуш милтиқи көтүргән бала

қурбан барат

 

ﮬﺎﻳﺎﺗﻠﯩﻖ ﺷﺎﺩﻟﯩﻘﻰ ﻳﺎﻳﺮﯨﻐﺎﻥ ﻣﻪﺳﯜﻡ ,
ﻗﯘﺷﻼﺭﻧﻰ ﺑﺎﻏﺮﯨﻐﺎ ﭼﯩﻠﯩﺪﻯ ﺩﺍﻻ .
ﯞﻩ ﻟﯧﻜﯩﻦ ﺋﯘﻻﺭﻏﺎ ﺳﺎﻟﺪﻯ ﯞﻩﮬﯩﻤﻪ ,
ﻗﯘﺵ ﺋﺎﺗﺎﺭ ﺑﯩﺮ ﻣﯩﻠﺘﯩﻖ ﻛﯜﺗﯜﺭﮔﻪﻥ ﺑﺎﻻ .

 

ﺑﯩﻤﺎﻻﻝ ﺋﺎﺗﻠﯩﻨﯩﭗ ﺋﯚﻛﺘﻪﻡ , ﻳﯜﮔﻪﻧﺴﯩﺰ ,
ﻗﯘﺷﻼﺭﻧﻰ ﻗﯩﺮﺩﻯ ﺋﯘ ﻛﯧﺰﯨﭗ ﻣﻪﻟﯩﺪﻩ .
ﺋﯘﻧﯩﯔ ﺑﯘ ﻗﯩﻠﻤﯩﺸﻰ ﻗﯘﺯﻏﯩﺪﻯ ﻏﻪﺯﻩﭖ ,
ﺋﺎﻕ ﻛﯚﯕﯜﻝ ﭘﺎﻙ ﻳﯜﺭﻩﻙ ﺋﯩﻨﺴﺎﻥ ﺋﻪﮬﻠﯩﺪﻩ .


ﺋﺎﯕﺎ ﻛﺎﺭ ﻗﯩﻠﻤﯩﺪﻯ ﺗﻪﻧﺒﯩﮭ ﺋﻪﻳﻪﯨﭙﻠﻪﺵ ,
ﮬﻪﻣﻤﯩﻨﻰ ﺭﻩﺕ ﻗﯩﻠﺪﻯ ﻗﻮﭘﺎﻝ ﺯﻭﺭﺍﯞﺍﻥ .
ﺑﺎﻏﻼﺭﻏﺎ, ﻗﻮﺭﻭﻏﺎ ﺑﺎﺷﺘﯘﺭﯗﭖ ﻛﯩﺮﯨﭗ ,
ﻗﯘﺷﻼﺭﻧﻰ ﺋﯚﻟﺘﯜﺭﺩﻯ, ﺗﯜﻛﺘﻰ ﻗﯩﺰﯨﻞ ﻗﺎﻥ …..

йешил һаят

қурбан барат

 

күмүштәк ялтирайду қарлиқ тағлар ,
йешиллиқ дунясидур ‍етәклири .
‍едирлар нар төгиниң ‍өркишидәк …
бағрида йәлпүниду чечәклири .

 

қаптал вә җиралири йешил җаңгал ,
қариғайлар сама билән бой талашқан .
‍едирлар ‍арилиқи қуюқ чатқал ,
япйешил тоқайлиқлар қучақлашқан .


тағ сүйи ‍еқип ‍өтүп тоқайлиқтин ,
таштин -ташқа ‍урилиду, шарқирайду .
бипаян җиралиқлар йишил яйлақ ,
көзүңни қамаштуруп парқирайду ….

һөрмәт, қиммәт вә һиммәткә яндаш хияллар

 

мутәллип иқбал

1

 

худаниң илтипати вә йетәкчи оқутқучум раһилә давутниң һиммити билән чәтәлгә чиқиш арзуюм ахири әмәлийәткә айланди. әслидә бундақ тасаддибий пурсәтләрниң маңа нисип булидиғанлиқини ойлапму бақмиған идим. әмма тәңриниң ирадиси бизниң ой-хиялимиз вә тәпәккуримизниң сиртида юшурун рәвиштә мәвҗут булуп туридикән вә һаятимизниң чеғирлирини сизип туридикән.

 

чәтәл маңила әмәс, нурғун от йүрәк кишилиримиз үчүн бир чүш. йиқинқи йиллардин буян чәтәлгә чиқип көрүп беқиш, оқуш, иш тепип ишләш Қатарлиқлар бир Қатар мәқсәтләр билән нурғун кишилиримиз чәтәл турмушини бешини өткүзди. буниң билән әслидила ғайиви билинип кәлгән чәтәлдики турмуш кишиләргә өзиниң һәқиқий қияпитини намаян қилғандин кейин, йәнә «җаһанниң һәммә йиридә қазанниң қулиқи төт» икән дегән мақал-тәмсилимиз кишиләрниң еғизиға елинишқа башлиди. бәзи мәтбуат вә тиливезийә номурлирида бу һәққә нопузлуқ кишиләр сөзлигән, чәтәлниң чүш әмәс, бәлки алдирап чиқишқа болмайдиған җай икәнликидәк қарашлар илгири сүрүлгәнму болди. бу хил қарашниң риаллиқта мәлум дәриҗидә асаси бар болуп, мутләқ инкар қиливетишкә болмайтти. чүнки һәққиқий юсунда чәтәл турмушини баштин өткүзүп баққан бәзи кишилиримиз чәтәлдә мадди җәһәттин тәң қислиқ тартқан, роһий җәһәттин тәнһалиқта қалған иди. вәһаләнки, бу һәрқандақ бир сәпәргә чиққан кишиниң сәпәр җәрянида яки нишан-мәнзилидә учрайдиған һадисә иди. мадди җәһәттики тәң қисЧилиқ вә роһй җәһәттики ғериблиқ һәргизму һазирқи дәвргила хас һадисә әмәс. чәтәл туприқиға қәдәм басқан киши әлвәттә бирәр йилғичә йиңи турмушқа көнәлмәслик түпәйли һәр җәһәттин қийнилиду. бәзи материяллардин билишимчә, чәтәлгә чиққанлар әркинликкә вә инсаний һөрмәткә еришидикән, әмма ата-ана, қериндашлиқ, юрт, достлуқ миһридин кичидикән.


йәрликтә яшаватқанлар мәлум дәриҗидә парағәттә, меһри-муһәббәт қучиқида яшайдикән, әмма инсаний хаслиқи таза нәзәргә елинмайдикән. бу чәтәлдики бир нупузлуқ журналдики тәтқиқат мақалисиниң асаслиқ мәзмуни иди………