eziz eysa elkün: ‘milliy kimlikimizni saqlash özimizge baghliq’

“Men

ilawe: eziz qérindashlarning oqushigha teqdim qilin’ghan ushbu söhbet xatirisi bolsa Qazaqistan jumhuriyetlik «uyghur awazi» gézitining 2018-yilliq 1-mart künide neshir qilin’ghan «eziz eysa elkün: ‘milliy kimlikimizni saqlash özimizge baghliq’» namliq mexsus söhbet xatirisining toluq nusxisi.

 

abduljan aznbaqiyéw

 

1. sizning qazaqstanda «yettisu uyghur muzika mektipi» qurshingizgha néme seweb boldi?

 

– siz sorighan bu so’al öz ana wetinidin uzaqtiki en’giliyede 20 yilgha yéqin musapir bolup yashap kéliwatqan bir uyghur balisining hayatliq kechmishige baghlinip ketken bir uzaq hékayedur. shundaqtimu men imkan qeder bu so’alingizgha qisqa we chüshnushluk qilip jawab bérishke tirishay. men 1999-yili ana wetinimdin ayrildim, 2001-yili londn’gha kélip köchmen bolup yerleshtim. 2003- yili men londonda kompiyutér uchur téxnikisi boyiche unwérsitétta oquwatattim. shu wqittiki uyghur tili oqughuchum, kéyinki qiz dostum (hazirqi ayalim) reychél bolsa london unwérsititi sheriqshunasliq institutining muzika fakultitida oqutquchi bolup ishleytti. u burun ana wetinimizge köp qétim uyghur muzikisini tetqiq qilish üchün barghan bolup, bir qanche yillardin buyan mushu sahede oqutush we tetqiqat bilen shughullinatti. men shu yili yeni 2003-yili iyulda reychél bilen bille tunji qétim uyghur muzikisini tetqiq qilish meqsitide Qazaqistangha ziyaretke kelduq. bizning shu qétimqi seprimiz bolsa birtaniye penler akadémiyisining yardem bérishi bilen «uyghur 12 muqam» ning ottura asiya wariyantilini tekshurup-tetqiq qilish meqsitide élip bérilghan bolup, Qazaqistan, Qirghizistan we özbékista Qatarliq döletlerdiki uyghurlar topliship olturaqlashqan sheher we yurtlarni, yéza-qishlaqlarni ziyaret qilish, el ichidiki sen’etkarlar we el neghmichiler, meshrepchiler, yégit bashliri bilen körüshush, ular bilen söhbet élip bérish, qisqisi uyghur xelqining tewerük medeniy mirasliridin bir bolghan uyghur 12 muqamini hayat xelq ichidin ögunish we tetqiq qilish idi. mana mushu arzulirimiz bilen biz 2003- yili iyul éyida almutigha kelduq we Qazaqistanning sheriqdiki yarkendin gheribide taki türkistan shehrigiche tekshurush, tetqiqq qilish xizmetliride bolduq.

men séni kördum

“Meneziz eysa elkün

 

awaz ülinishi: Men_seni_kordum.mp3

shé’irni rabiye dawut oqudi

 

sen bu kéche yalghuzluq kémiside
hésliringning erki üchün üzdüng
gümbezge oxshaydighan asman’gha baqting
jimirlap köz qisishti harmaydighan yultuzlar
men aydin
sen körgen ka’inattin
séning kölenggengni körgendek boldum.
senmu méni kördingmu
tömür baldaqliq kona penjiridin?

 

sen bu kéche séghinishning kémiside
hijran üziwetken musapini
hesret qaynimida qayta kéziwatisen
men sensiz sewdagha aylan’ghandin buyan,
destisi tömürdin yasalghan palta bilen
héchkimge tewe emes ormanda
musteqil turup
wisal deryasidin ötüsh üchün köwrük séliwatimen !

 

ayrilishning musapisini ölchimeymen
chünki uning widalishish bolup qélishidin qorqimen.
shunga séni kün sanimay kütüshke adetlendim.
senmu mendek qiliwatamsen?
senmu shundaq kütüshni ögniwaldingmu?
men shuni éniq bilimen –
shunga jawabingni kütmeymen
peqet bu ka’inatla bizge satqin emes
shunga séni yoqatmaymen.
shunga séni wisal élip kélidu dep kütimen.

 

sen méni körüwatamsen?
rohim rohingni kütüshtin saqlisun,
men séni tirik körüwatimen sen qarap qétip qalghan upuqtin
seher cholpanidin
shepeq quyashidin
sen asmanda köreleydighan jimi nersidin
qara ene ….
séning eksingni éniq körüwatimen!

 

ene bir tamche yash mengzingdin sirghip chüshti …
u muhebbet idi …
kirpiking yéshingni oq qilip atti
u öch élish idi ….
u hem séghinishliq seherge chüshken sebir shebnimi idi.

 

gugumde gahi közlirim xireliship qalidu
men köz’eynek taqashqa köndüm
senmu taqamsen?
köz doxturining meslihetini anglighin
shundaq qil, wisal küni biz bir – birimizni tonuyalaymiz.
bilimen, bizge salghan otni hich kim öchürelmeydu
dunyada undaq yanidighan bir ot hem törelmidi
u ot – mendiki séghindurghan sen.
u ot – séningdiki séghindurghan men!

 

2018-yili 8- yanwar, london.

 
 

chégish chüsh

“Dream
D.H.Lawrence
eziz eysa elkün terjimisi
 
dérizide qizghuch ay
chiqip keptu yoghnap
öy ichide kim bar?
men karwatta iztirap?
 
janan ayaq tiwishi
pelempeydin asta kéler
dérizige urulghini
qush qanitmu tünde kézer?
 
anche uzaq ötmeste téxi
u léwimge shérin söygen
ay kün’geyde jilwe töküp
biz bir chüpqa bexit tiligen
 
ay yüzini bulut qaplighan
qelb chégishi chüshunulmigen
ézgülük qanlirimgha singiship
kelkün bizni chökturgen
 
esli biz özümizni xata chüshen’gen!
 
1921 – yili.
 
________________________________
birtaniyining 20- esirdiki ataqliq yazghuchisi we sha’ir D.H.Lawrence ning 1958 – yili london E.HULTON AND COMPANY LIMITED neshiryatida neshir qilin’ghan D.H.Lawrence ning »muhebbet shé’irliri« (Love Poems) namliq kitabtin terjime qilindi.