qandaq kütey séni bügün yéngi yil?

eziz eysa elkün

 

Qandaq_kutey_yengi_yil_A_Salam.mp3

shé’irni abdusalam niyaz uyghur oqudi

 

Qandaq_kutey_yengi_yil_Kunduzay.mp3

shé’irni künduz’ay hamut oqudi

 
yil –
sendin biri yene ketti,
yéngini kütüwélishqa yoq meylim emdi
zulumi zamanning xelqimge zep yetti
talay dost – yarenlirim ghayib bop ketti …
xorluqi uyghurning eng chekke yetti
erk söygen ezimetler zindanda yatti
milletning közidin yash emes qan aqti
zalimgha dunya chapanlar yapti …
insanliq menpe’etke wizhdanini satti!
teqdim qilghining shu bolsa manga-
qandaq kütey séni bügün yéngi yil?

deyüzlük exlaqining kélip chiqishi

“Maylamchi_balilar.jpg"abduqadir jalalidin

eserni anglash: Deyuzluk_exlaqi.mp3

 

     insanlarning perwazi zémin, hawa we sularni bir-birige tutashturdi. ularning neziride asmanning yiraq burjidiki yultuzlar….sün’iy hemrahlar yultuzlarning sirlirini charlap, yer yüzining elpazini nishanlidi.

     eswablar shu qeder nazuk, yürekning ensiz soqushliri, ich-baghrimdiki aynishlar, qan tiplirimiz, gén tüzülüshimizning hemmisi ashkara, her – bir bosugha, her – bir doqmush arxipimizgha yéngi bir mezmun qoshidu. barghanséri kartilargha aylandim, kartilar méni toshumaqta.
     téléfon…….téléfonlarda pargha aylandim, kimlerdu méni süzmekte, lékin meshuqumning kari yoq.

     yalghuzluq, héchkimge chüshendürelmigen gepler bilen toshup ketken soghuq yalghuzluq bazargha ötmigenliki üchün özümge qépqaldi.
     menpe’et muresseliri insanlarning wujudini bir – birige yéqinlashturdi. yette iqlimdin kelgen bir top adem bir shireni chöridep olturup qehwe ichishti, andin pay chéki, muhit kirizisi, térurizim heqqide gep qilishti. del shu waqitta, oqush yéshidiki gézitchi balilar térurizimni bash maqale qilghan gézitni towlap sétishiwatatti. del shu küni bir maylamchi bala quyashni doqmushta kütuwélip, yene shu doqmushta uzitip qoydi. uning körüp yételigini ayaghlardin ibaret idi. u, chemlerning astidiki yollarni körüshke amalsiz idi.

uyghurluq we tepriqiChilik

“Uyghurluq_tepriqichilik"eziz eysa elkün

 

eserni anglash: Uyghurluq_we_Tepriqichilik.mp3

 

uyghurluq – kök türk qedimki uyghur – türk tilida «on uyghur», «toqquz uyghur» dep atilip kelgen qebililer ittipaqning nami bolup, bu atalghu «ittipaqlishish», «uyushush» we «medeniyet ilgharliqi» dégendek bir siyasiy we irqiy atalghudur. u bügünki uyghur millitining millet bolup shekillen’gen uzun tarixiy musapiside yaratqan barliq medeniyet en’enilirini özining irqiy we milliy kimliki dep bilidighan, bu milletning hazirqi we kélichek mewjutliqi, tereqqiyati üchün köngül bolidigha barliq milletperwerlik, wetenperwerlik éngigha ige mushu qewimge tewe kishiler topluqini körsitidu.

 

tepriqiChilik kelimisi – biz uyghurlar 10-esirde islam dinini qobul qilghandin kéyin ereb tilidin tilimizgha kirip kelgen söz bolup, bu sözning tilimizdiki lughet menisi bolsa «bölünüsh», «parChilinish», «ittipaqsizliq» , «adawet», «mezhepChilik» dégendek menilerni bilduridu.

 

démek bügünki künimizde uyghur dégen bu millet tarixta siyasi sehnisige chiqqandin buyanqi kelgüsi üchün dawamliq bir millet süpitide mewjut bolup turshi bilen mejburi Xitay assimilatsiyeside yoqap kétishtek eng xeterlik bir basquchta yeni mushu «uyghurluq» bilen «tepriqiChilik» tin ibaret ikki uqum shekillendurgen küch ottursida halsirmaqta. epsus, özimiz bilp -bilmey dégendek, nöwettiki uyghur millitining bir millet süpitidiki milliy mewjutluqi we bu mewjutluq kürishi heqqide söz qilghinimizda, weten ichidin köre weten sirtida özini uyghur dep bilgen, uyghurche sözleydighan we shu medeniyetning barliq alahidilikliri arqiliq özining irqiy we meniwiy kimlikini namayan qilidighan, millitimiz béshigha kelgen bügünki külpetlerge qarshi küreshke qatnishiwatqan bir qisim qérindashlirimiz arsida uyghurluqtin ibaret milliy mepkurini merkez qilishtin köre jemiy’et, tebiqe, din we ilimler boyiche tepriqiChilik ewjige kötürülmekte.