ottura asiyagha leghmen bilen tonuliwatqan uyghurlar

Ottura Asiyagha leghmen bilen tonulghan Uyghurlareziz eysa elkün

 

(mezkur maqale « ana yurt» zhurnilining 2017 – yililiq 1- san neshiri asasda eziz eysa elkün tori qayta neshir qildi)

 

[ The Uyghurs are known in Central Asia for their leghmen ]

 
kirish söz

 

bir milletning yémek ـ ichmiki milliy xasliqqa we milliy alahidilikke wekillik qilidighan bolup, jümlidin mol uyghur yémek ـ ichmekliri asasida tedrijiy shekillen’gen uyghur ta’am medeniyiti pütkül uyghur medeniyet xezinisining muhim bir terkibidur. uyghur yémek ـ ichmeklirige uyghur xelqining tarixtiki we bügünki barliq hayat pa’aliyetliri mujessemlen’gen bolup, u uyghurlarning étnografik hayat kechmishini, hayat köchürüshtiki turmush usullirini we barliqqa keltürgen medeniyet en’enilirini janliq bayan qilip turidu. uyghur yémek ـ ichmek medeniyitini tetqiq qilish, uning tesir körsetken ijtima’iy sahelirini öginish, en’eniwiy saghlam uzuqlinish adetlirini dawamlashturush bilen teng uni zaman’gha yarisha kesipleshtürüsh, téximu tereqqiy qildurush yolliri üstide izdinishler zörür bolghinidek bu medeniyetke ilmiy we janliq usulda warisliq qilishmu oxshashla muhimdur. uyghurlar öz ta’amlirining sahibi bolush salahiyiti bilen yémek-ـ ichmeklirini qoshna milletlerge tonushturush, jümlidin qit’e halqip chiqip, bir medeniyetning yumshaq küchi süpitide dunyagha öz mewjutluqini her waqit eslitip turush oxshimighan medeniyetlerning bir qutuplishishi tézlishiwatqan bügünki künde oxshashla muhim ehmiyetlerge igidur.

tomuzda séghin’ghan weten

“Istanbuleziz eysa elkün
 

 

shé’irni anglash: Tomuzda_seghinghan_weten.mp3

 

ünchidek tökulup turghan shé’rim,

qelbimning lawida köyup kul boldi.

huzur we rahetler manga yar bolmay,

her küni hayatqa so’allar qoydi!

 

muhebbet söygüsiz peqir bu dunya,
uyghurgha söygü jami tutalmidi.
shah meshrep toqughan nezme xotende,
muqamning mungidin téxi yütmidi.

 

söyimen tetürge chöglisimu dunya,
pexirim sen namingdin kechsimu ishan.
yashaymen sen bilen men mewjut bolup,
üzülmes rishtige baghlinip pinhan!

istanbul we uyghur

“Istanbuleziz eysa elkün

 

tönügün kech we bügün etigende istanbul asminidin tökulgen shiddetlik yamghur bu güzel sheherning kocha – koylirini yuyup, tazlap téximu güzel qiliwetken idi. 

 
uyghurlarning étnik qérindishi bolghan Türkiye türkliri esirlerdin buyan ajayip jenggiwarliqi we baturluqi bilen uch qit’ening ottursigha jaylashqan bu qedimiy güzel sheherde talay qehrimanliq dastanlirini yartip kelgen bolsa, bu dastanlarning dawami bügünmu üzulmey éytiliwatatti. mana bu ghalibiyet sheherning eshu pidakar xelqi mundin del bir yil ilgiriki 15- iyul kéchiside öz dölitining hakimiyitini bir türküm herbiy topilangchilarning eksil inqilab qozghap, aghdurup tashlishigha qarshi awam xeliq herketke kélip, kochilargha chiqip tankilarning aldigha özini étip, issiq qanliri bilen dölet hakimiyitini qoghdap qalghan we bu ghalibiyet künini dagh- dughluq xatirlewatqan, ghelbe tentenisining yuquri pellige chiqqan hararitige iyul éyidiki qaynaq issiq hawagha qoshulup yan’ghin kebi yéniwatqan bu sheherning üstige tünügün kechtin bashlap ghezep bilen quyulghan yamghur kishige wetini üchün eziz janlirini qurban qilghan 250 neper shéhitler shenige yash töküliwatqandek tuyghularni béretti….