istanbul we uyghur

“Istanbuleziz eysa elkün

 

tönügün kech we bügün etigende istanbul asminidin tökulgen shiddetlik yamghur bu güzel sheherning kocha – koylirini yuyup, tazlap téximu güzel qiliwetken idi. 

 
uyghurlarning étnik qérindishi bolghan Türkiye türkliri esirlerdin buyan ajayip jenggiwarliqi we baturluqi bilen uch qit’ening ottursigha jaylashqan bu qedimiy güzel sheherde talay qehrimanliq dastanlirini yartip kelgen bolsa, bu dastanlarning dawami bügünmu üzulmey éytiliwatatti. mana bu ghalibiyet sheherning eshu pidakar xelqi mundin del bir yil ilgiriki 15- iyul kéchiside öz dölitining hakimiyitini bir türküm herbiy topilangchilarning eksil inqilab qozghap, aghdurup tashlishigha qarshi awam xeliq herketke kélip, kochilargha chiqip tankilarning aldigha özini étip, issiq qanliri bilen dölet hakimiyitini qoghdap qalghan we bu ghalibiyet künini dagh- dughluq xatirlewatqan, ghelbe tentenisining yuquri pellige chiqqan hararitige iyul éyidiki qaynaq issiq hawagha qoshulup yan’ghin kebi yéniwatqan bu sheherning üstige tünügün kechtin bashlap ghezep bilen quyulghan yamghur kishige wetini üchün eziz janlirini qurban qilghan 250 neper shéhitler shenige yash töküliwatqandek tuyghularni béretti…. 

baküdiki kitapxanida

Bakudiki kitapxanidaeziz eysa elkün
 

(Visiting a book shop in Baku)

 

bügün Ezerbeyjanning paytexti baku shehrining merkizidiki «akadémiye kitap merkizi» kitapxanisigha kirdim. bu kitapxanining ademler bilen tolghan qaynaq sheher merkizige jaylashqinigha, kilassik sowét osulibida heshemtlik sélin’ghan, milliy neqishler bilen bézelgen we kölimining zör bulishigha qarmay, men kitapxane ichige kirginimde ichide kitap satidighan bir qiz we bir yash balidin bashqa hich bir kishi körünmeytti. deslepte sel shöhbilinip «men kirgen bu yer kitapxanimu yaki bashqa bir yermu?» dep özümdin sorighach ktapxane ichidiki kitaplarni körüshke bashlidim …. bu yerdiki kitaplarning tengdin köpi rosche , qalghini silawyan yéziqidiki ezerche, yene bir qismi ezer latin yéziqidiki kitaplar, qalghanliri , bolupmu tibbi we pen téxnika heqqidiki kitaplar bolsa türükche idi. kitapxanining tarix yaymisidin ezer yaki türki xeliqler heqqide yézilghan kitaplarni izdep yurup ezer latin yéziqida yézilghan bir tarix kitapini taptim. u kitapni oqup kitapxanida bir sa’ettek turdum emma kitapxana ichide men yalghuz idim, kitapxane ichige hich bir kishi kirmidi. köz aldimdiki bu menzirini körup ürümchidiki, londondiki ademler bilen liq ـ liq tolup turdighan awat kitapxanilar ésimge keldi. bu ajayip xiyallarning türütkiside bir qanche yillar burun türki milletlirini tetqiq qilidighan gheriblik jemiyetshunas akadémikning bir maqalisida mundaq dégini ésimge keldi «pütkül ottura asiya türki dölet we xeliqliri ichide peqet uyghurlar eng kitap oquydighan xeliq bulup, jümilidin uyghur til yéziqida ötkenki 10 yil ichide eng köp kitap neshir qilin’ghan».

momam qesidisi

Momam qesidisieziz eysa elkün

 
uzaq zamanlar ilgiri
bagh ichide mükcheygen –
mesidexan momam séwitige liq alma téridu 
qizil almilar
sériq almilar 
kök almilar …
hemmisi mey bolghan
hemmisi bir – birliridin chirayliq 
közni qamashturidu.

 
almilar xush puraq chachidu 
chünki hemmisi ichidin qurtlap ketken   
emma ana bu almilar bilen
yeydighan’gha zaghra nan yoq  
uchigha kiyidighan’gha kiyimi yoq – 
yétim qalghan besh balisini baqidu.

 
momam qolida bir séwet qizil alma 
bedöletning yaghsirighan ishiki –
ghichildap asta éChilidu.
momam özi bilen teng mükcheygen 
ghéribliqqa chökken öyige kiridu
shu’an nursiz közi aldida
xush – xuy bowamning –  
xizir süpet simasi körinidu….