‎ئېلىخان تۆرە ساغۇنى كوچىسىدا

Elixan Tore Saguniy kochisi

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

 

‎ۋەتەندىن ئۇزاقتا ياشۋاتقان بۇ يىللاردا دۇنيانىڭ قەيىرىگە بارماي، قەيىرىدە ياشىماي يۈرگىم ئۆز كىملىكىمىزكە، ۋۇجۇدۇم ئۇيغۇرلىقىمىزغا مۇجەسسەملىشىپ يانغىن بولۇپ ياناتتى. كيىنكى يىللاردا بۇ يانغىن قەلبىمنىڭ قات – قېتىدىن گۈلخان بولۇپ كۆيۇشكە باشلىدىكى ئۆزۈمنى خۇددى ئۆزىنى ئوتقا تاشلاپ كۆيۇشكە ھازىر بولغان بىر پەرۋانىدەك ھەس قىلىشقا باشلىدىم.

 

‎«ئەل – يۇرت قەدرىنى مۇساپىر بولغاندىن سورا» دىگەندەك ئۇيغۇر سۆيگۇسى ماڭا ئوخشاش ئۇيغۇر تۇپرىقىدىن يىراقتا ياشاپ كېلىۋاتقان مۇتلەق قېرىنداشلىرىمىزنىڭ مەنىۋىي مەۋجۇتلۇقى ۋە بىباھا بايلىقىغا ئايلىنىپ كەتكەن ئىدى.

 

‎مانا شۇ ھەممىدىن كۈچتۇڭگۇر ئۇيغۇر سۆيگۇسىنىڭ كۈچى بىلەن ئۆتكەنكى ئەسىرىنىڭ ئالدىنقى يېرىمىدا ئىلىم سۆيەر ئۇيغۇر ياشلىرىنىڭ مەرىپەت بۇلقى، ئوتتۇرا ئاسىيانىڭ مەدەنىيەت ئوچىقى بولغان تاشكەنت شەھرىنىڭ كوچىللىرىدىن چامىمنىڭ يېتىشىچە تارىخىي ئىزلىرىمىزنى ئىزدەپ يۇرۇپتىمەن.

 

‎ئەنە شۇ ئىزگۇ ئىستەكلىرىمنىڭ بىرى سۈپتىدە 1944 – يىلى 12- نويابىر غۇلجىدا «ئۇچ ۋىلايەت» ھۆكۈمىتىنىڭ رەئىسى، مەرھۇم ئېلىخان تۆرە ساغۇنىنىڭ پەرزەنتىلىرىنى يوقلاپ كېلىشكە باردىم. مەقسىتىم رەھبىرىمىز 1946 – يىلى 7 – ئاينىڭ 13 – كۇنى غۇلجىدىكى سوۋېت جاسۇسلىرى تەرپىدىن يوشۇرۇن تۇتقۇن قىلىنىپ سوۋېت ئىتتىپاقىغا ئېلىپ كېتىلگەندىن كېيىن ھاياتىنىڭ ئاخىرقى ئۆمۈرىنىڭ 30 يىلىنى نەزەربەنتتە ئۆتكۈزگەن تاشكەنتتىكى سوۋېت ھۆكۈمىتى بەرگەن ئۆيىگە بېرىپ پەتىلەش، قەبرىسىنى يوقلاپ روھىغا دۇئالار قىلىش ئىدى……

 
[تولۇق ئوقۇش]

باھار ئاشىقلىرى

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

 

(تارىمنىڭ چۆل گۈللىرىنى سېغىنىپ)

 

چۆل گۈلى ـ
يۇلغۇن قىز قىزىرىپ
باھار ھۆسنىگە ھۆسىن قاتتى.
يانتاقجانغا كۈن بىلەن تەڭ
ئالەمگە كۈلۈپ باقتى.

 

تېرەك بوۋاي
باھار ئاپتىپىدا بېشىنى قاشلاپ
پوتلىسىنى يېنىغا تاشلاپ
يېشىل يوپۇرماققا ئاستا يۆگىنىپ ـ
چۈشلۈك ئۇيقۇسىغا پاتتى!

 
[تولۇق ئوقۇش]

تۈن كېچىسى

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

 

ھەر كۈننىڭ تۈن كېچىسى،
ئۇ يېرىمى تۈنۈگۈندىن ئېشىپ قالغان.
ھەممە نەرسە كۆزگە مەۋھۇم،
شوخ يۇلتۇزلار بېقىشقان،
چىرايلىق ئاي بۇلۇت كەپىسىدىن –  
ناز بىلەن سوزۇلۇپ چىققان!

 

ئۇيقۇسى سەگەك ئويغاق زېمىن،
دۇنيا گۈزەللىكىگە مەدھىيە ئوقۇپ،
ھەم رەزىللىككە نەپرەت ئوقۇپ،
سامان يولىغا ھەۋەس بىلەن باققان.

 

تۈڭلۈكتىن چۈشكەن تولۇن ئاي –
بۇ كېچە دوڭ مازاردا،
گۈلخان ياققان،
قورسىقى تازا ئاچقان –
بەڭگىنىڭ تاۋقىدا ئاش بولۇپ قاتقان.