ئاپامنى ئەسلەيمەن

Men poyiz we tebiet.jpg

رەھىمە مەخمۇت

 

(ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن نەشىرگە تەييارلىدى)

 

«ئانا ئايىغىدا جەننەت بار»  – ئۇيغۇر خەلق ماقالىسى.

 

ئاپام بىلەن ئەڭ ئاخىرقى قېتىم پاراڭلاشقان كۈنى يەنى 2013 – يىلى 1- ئاينىڭ ئەڭ ئاخىرقى ھەپتىسى ئىدى. مەن دوختۇردىن توقۇلما پاسىلوجىك تەكشۇرۇش (biopsy) نەتىنجىسىنى ئالغان كۈنىنىڭ ئەتىسى ئىدى. ئۇ كۈن ھاياتىمدىكى ئەڭ قاراڭغۇ كۈنلەرنىڭ بىرى بولۇپ، دوختۇر ماڭا بەدىنىمدىن ئالغان ئۇچ  توقۇلما ئۆرنەكنىڭ ھەممىسىنىڭ يامان سۈپەتلىك ئۆسمە (راك) ئىكەنلىكىنى ئېنىقلاپ چىققانلىقىنى، ھەمدە بەدىنىمگە تارقاپ كەتكەنلىكىنىڭ چوڭ ئېھتىماللىقى بارلىقىنى ئېيتقان ئىدى. ئۇ كۈن يەنە كېلىپ ئۇلۇغ جۈمە كۈنى ئىدى. مەن شۇ جۈمە كۈنىدىن بىر ھەپتە بۇرۇن دوختۇرخانىغا ئۆزۈمنى تەكشۈرتۈشكە بارغاندا دوختۇر نىڭ تەكشۈرۈشى ئاياغلاشقاندىن كېيىن ماڭا ئەھۋالىمنىڭ خەتەرلىك ئىكەنلىكىنى چۈشەندۈرۈپ، كېيىنىكى قېتىملىق نەتىجىنى ئالغىلى كەلگەندە چوقۇم بىرسىنىڭ ماڭا  ھەمراھ بولۇپ كېلىشىنى تاپىلىغان ئىدى. شۇ كۈنلەردە مېنىڭ راك كېسىلىگە گىرىپتار بولغىنىمدىن خەۋەر تاپقان دوستۇم ئەدىبە نوتتىڭھام (Nottingham) شەھرىدىن لوندونغا مېنى يوقلىغىلى كەلگەن بولغاچقا مەن دوختۇرخانىغا مۇشۇ دوستۇمنىڭ ھەمراھلىقىدا بىللە بارغان ئىدىم.


ئەدىبە مەن ئەنگلىيىگە كېلىپ ئاسپىرانتلىق ئوقۇۋاتقان ۋاقتىمدا تونۇشقان تۇنجى دوستۇم ئىدى. بۇ قىز ئۆزى ئەنگىلىيىدە توغۇلغان بولۇپ، ئاتا – ئانىسى پاكىستاندىن كۆچمەن بولۇپ ئەنگلىيىگە كېلىپ يەرلەشكەن ئىكەن……

ھۆرمەت، قىممەت ۋە ھىممەتكە يانداش خىياللار

 

مۇتەللىپ ئىقبال

1

 

خۇدانىڭ ئىلتىپاتى ۋە يېتەكچى ئوقۇتقۇچۇم راھىلە داۋۇتنىڭ ھىممىتى بىلەن چەتئەلگە چىقىش ئارزۇيۇم ئاخىرى ئەمەلىيەتكە ئايلاندى. ئەسلىدە بۇنداق تاساددىبىي پۇرسەتلەرنىڭ ماڭا نىسىپ بۇلىدىغانلىقىنى ئويلاپمۇ باقمىغان ئىدىم. ئەمما تەڭرىنىڭ ئىرادىسى بىزنىڭ ئوي-خىيالىمىز ۋە تەپەككۇرىمىزنىڭ سىرتىدا يۇشۇرۇن رەۋىشتە مەۋجۇت بۇلۇپ تۇرىدىكەن ۋە ھاياتىمىزنىڭ چېغىرلىرىنى سىزىپ تۇرىدىكەن.

 

چەتئەل ماڭىلا ئەمەس، نۇرغۇن ئوت يۈرەك كىشىلىرىمىز ئۈچۈن بىر چۈش. يىقىنقى يىللاردىن بۇيان چەتئەلگە چىقىپ كۆرۈپ بېقىش، ئوقۇش، ئىش تېپىپ ئىشلەش قاتارلىقلار بىر قاتار مەقسەتلەر بىلەن نۇرغۇن كىشىلىرىمىز چەتئەل تۇرمۇشىنى بېشىنى ئۆتكۈزدى. بۇنىڭ بىلەن ئەسلىدىلا غايىۋى بىلىنىپ كەلگەن چەتئەلدىكى تۇرمۇش كىشىلەرگە ئۆزىنىڭ ھەقىقىي قىياپىتىنى نامايان قىلغاندىن كېيىن، يەنە «جاھاننىڭ ھەممە يىرىدە قازاننىڭ قۇلىقى تۆت» ئىكەن دېگەن ماقال-تەمسىلىمىز كىشىلەرنىڭ ئېغىزىغا ئېلىنىشقا باشلىدى. بەزى مەتبۇئات ۋە تىلىۋېزىيە نومۇرلىرىدا بۇ ھەققە نوپۇزلۇق كىشىلەر سۆزلىگەن، چەتئەلنىڭ چۈش ئەمەس، بەلكى ئالدىراپ چىقىشقا بولمايدىغان جاي ئىكەنلىكىدەك قاراشلار ئىلگىرى سۈرۈلگەنمۇ بولدى. بۇ خىل قاراشنىڭ رىئاللىقتا مەلۇم دەرىجىدە ئاساسى بار بولۇپ، مۇتلەق ئىنكار قىلىۋېتىشكە بولمايتتى. چۈنكى ھەققىقىي يۇسۇندا چەتئەل تۇرمۇشىنى باشتىن ئۆتكۈزۈپ باققان بەزى كىشىلىرىمىز چەتئەلدە ماددى جەھەتتىن تەڭ قىسلىق تارتقان، روھىي جەھەتتىن تەنھالىقتا قالغان ئىدى. ۋەھالەنكى، بۇ ھەرقانداق بىر سەپەرگە چىققان كىشىنىڭ سەپەر جەريانىدا ياكى نىشان-مەنزىلىدە ئۇچرايدىغان ھادىسە ئىدى. ماددى جەھەتتىكى تەڭ قىسچىلىق ۋە روھي جەھەتتىكى غېرىبلىق ھەرگىزمۇ ھازىرقى دەۋرگىلا خاس ھادىسە ئەمەس. چەتئەل تۇپرىقىغا قەدەم باسقان كىشى ئەلۋەتتە بىرەر يىلغىچە يىڭى تۇرمۇشقا كۆنەلمەسلىك تۈپەيلى ھەر جەھەتتىن قىينىلىدۇ. بەزى ماتېرىياللاردىن بىلىشىمچە، چەتئەلگە چىققانلار ئەركىنلىككە ۋە ئىنسانىي ھۆرمەتكە ئېرىشىدىكەن، ئەمما ئاتا-ئانا، قېرىنداشلىق، يۇرت، دوستلۇق مىھرىدىن كىچىدىكەن.


يەرلىكتە ياشاۋاتقانلار مەلۇم دەرىجىدە پاراغەتتە، مېھرى-مۇھەببەت قۇچىقىدا ياشايدىكەن، ئەمما ئىنسانىي خاسلىقى تازا نەزەرگە ئېلىنمايدىكەن. بۇ چەتئەلدىكى بىر نۇپۇزلۇق ژۇرنالدىكى تەتقىقات ماقالىسىنىڭ ئاساسلىق مەزمۇنى ئىدى………

“گۈلخاندىن 101 كېچە”

گۈلخاندىن 101 كېچە

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن 

 

ئۇزاقتىكى ئەمما تەكلىماكانغا ئەڭ يېقىن ئۇدۇن دىيارىنىڭ كېچىسىدە بىر گۈلخان ياندى! بۇ گۈلخان قەدىمىي يۇرت ـ بۈگۈنكى خوتەن دىيارىدا ياشاۋاتقان مېھرىبان، جاپاكەش، ئۇيغۇرنىڭ ئوتى ۋە سۇيىدە كېچە ـ كۈندۈز كۆيۈۋاتقان ئۇيغۇر خانىم ـ قىزلىرىنىڭ قەلبى ئۈچۈن يېقىلغان ئىدى! گۈلخان ئادەتتە ئىككى خىل مۇھىتتا ۋە مەقسەتتە يېقىلىدۇ: بىرىنچىسى كېچىدىكى قاراڭغۇلۇقنى يۇرۇق قىلىش ئۈچۈن، ئىككىنچىسى بولسا مۇزلىغان يۈرەكلەرگە، سوغۇقتىن تىترىگەن تەنىلەرگە ئىللىقلىق ئاتا قىلىش ئۈچۈندۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن بىزنىڭ گۈلخانىمىز كۆيدى… گۈلخان بىز ھەممىمىزگە ئوخشاش كۈندۈزلىرى جاننى باقىدىغان ھايات ئۈچۈن مېھنەت تۆكسە كېچىلىرى تۈندە يانغان گۈلخان بولۇپ يۇرۇق كۆرۈشنى ئىستىگەن خەلقىگە، جۈملىدىن ناتىۋان ئۇيغۇر خانىم قىزلىرىنىڭ قەلبىگە نۇرلار ياقتى!

 

گەرچە مەن يېقىنقى ئىككى يىلدىن بۇيان كۆپىنچە تور ئارقىلىق گۈلخاننىڭ شېئىرلىرىنى ئوقۇپ كەلگەن بولساممۇ ئەمما ئۇنىڭ شېئىرلىرىدىكى كىشى قەلبىنى لەرزىگە سالىدىغان مۇھەببەت، نەپرەت ۋە ھاياتلىق سىمفونىيىسى ئەركىن، ساپ ۋە كۈچلۈك ھېسىي تۇيغۇلار بىلەن يۇغۇرۇلۇپ، ئۇيغۇر تىلىنىڭ نەقەدەر بىر گۈزەل تىل ئىكەنلىكىنى ھەر بىر مىسرالىرىدا نامايەن قىلىپ تۇرىدىغان شېئىرلىرى بىلەن مېنىڭ ئىزچىل دىققىتىمنى تارتىپ كەلگەن ئىدى. بۇ بايانلىرىمنىڭ دەلىلى سۈپىتىدە گۈلخاننىڭ 98 ـ كېچە يازغان «قارغالغۇچى ئايال» ناملىق شېئىرىسىنى مىسال قىلىپ ئۆتىمەن: