BBC Uzbek: ”ئانام تىرىكمۇ ياكى ئۆلۈكمۇ، بىلمەيمەن“ – ئۇيغۇر فىلىمى

BBC Uzbek May 8, 2019

 

 

”Онам тирикми, ўлик – билмайман“ – Уйғур фильми Хитой лагерларида сақланаётган юз минглаб уйғурлар ҳақида ”Онам тирикми, ўлик – билмайман“ – Уйғур фильми Хитой лагерларида сақланаётган юз минглаб уйғурлар ҳақида Хитой уйғурларнинг маданияти, тили ва динини йўқ қилиш учун уларни мунтазам равишда махсус лагерларга жойлаштирмоқда. Бу каби маълумотни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти билан биргаликда қатор матбуот ва ҳуқуқ ташкилотлари, ҳамда Шинжондаги ўз қариндош-уруғлари билан алоқани йўқотган хориждаги уйғурлар тарқатишмоқда. Лондонда яшовчи уйғур ёзувчи Азиз Иса Элкун ҳам камида уч йилдирки онасининг овозини эшита олгани йўқ. ”У тирикми, ўлганми, билмайман. Қўнғироқларим жавобсиз,“ – дейди у. Азиз Иса Элкун айни воқеликни, ҳамда уйғурларга Хитой ҳукумати томонидан бўлаётган босимларни ўзи яратган ”Жавобсиз қўнғироқ“ фильмида акс эттиришга уринган. Азиз Иса Элкуннинг таассуф билан билдиришича, уйғурларга қардош Марказий Осиёдаги давлатлар ҳукуматлари ҳам бу борада жимлар.

ئوتتۇرا دېڭىزدا ئىزگۈ ئىستەكلەر

Ottura dengiz tilek

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

شېئىرنى بىۋاستە ئاڭلاش: Ottura_dengizda_izgu_tilekler.mp3

 

كۈن چۈشكەن بېشىغا يانار تاغلىرى،

مۇسسولىننىڭ پۇتى كۆيگەن دېڭىز.

يېمىشكە تولغان بوستان باغلىرى،

سوقۇلغان تاش قورغىنى ئەڭ ئېگىز.

 

بېلىجانلار سەييارە دېڭىزدا شوخ – شوخ،

شاراپ تەمى ئىدىشتىن كەتمىگەن يوقاپ.

بىر جۇپ گەۋدە ساھىلدا دۇنيادىن بىھۇش …

مۇھەببەت كۈيى ياڭراق دولقۇنلۇق شۇتاپ.

 

يالتىرار كۆمۈش رەڭدە بويالغان سۇلار،

قىزىرىپ كەتكەن ئۇپۇقتا سۆيگۈ يەلكىنى.

ئاھۇ ۋولقان باغرىدا بەختى يوق تاغلار،

تەۋرىتەر بۇ زېمىننى ھەر بىر سەلكىنى.

 
[تولۇق ئوقۇش]

‎ئېلىخان تۆرە ساغۇنى كوچىسىدا

Elixan Tore Saguniy kochisiئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

 

ئاڭلاش: Elixan_Tore_Qebrisi_Ziyaret.mp3

ئەسەرنى رابىيە داۋۇت ئوقۇدى

 

ۋەتەندىن ئۇزاقتا ياشاۋاتقان بۇ يىللاردا دۇنيانىڭ قەيېرىگە بارماي ياكى قەيىرىدە ياشىماي، يۈرىكىم ئۆز كىملىكىمىزكگە، ۋۇجۇدۇم يەككە ئۇيغۇرلىقىمىزغا مۇجەسسەملىشىپ يانغىن بولۇپ ياناتتى. بولۇپمۇ كيىنكى يىللاردا ئۆزۈمنى دۇنيادا ئىپادىلەش تەس بولغان سىياسىي ۋە مىللىي كىملىك كىرزىسى بىلەن بىللە ۋەتىنىمىزدە، خەلقىمىز بېشىدا كۈنسايىن ئېغىرلىشىۋاتقان زۇلۇم مېنى ماڭا تېگىشلىك بولغان مەسئۇلىيەت ۋە مەجبۇرىيەت تەقەززاسى بىلەن مۇساپىرلىق ھايات رېتىمىنى قايسى نىشانلارغىدۇر ئالدىرىتاتتى، گاڭگىرىتاتتى ۋە ئۇيغۇرلۇق غورۇر، نومۇس تۇيغۇلىرىم بىلەن رەھىمسىزلەرچە ئازابلايتتى. چارىسىزلىق ۋە كۈچسىزلىكىم ۋە ۋەتىنىمگە بولغان مۇقەددەس مۇھەببىتىمنىڭ ھارارىتىدىن قەلبىمنىڭ قات – قېتىدىن ئوخچۇپ كۆيۈۋاتقان بۇ ئوت گۈلخان بولۇپ يېنىشقا باشلىدىكى ئۆزۈمنى خۇددى ئۆزىنى ئوتقا تاشلاپ كۆيۈشكە ھازىر بولغان بىر پەرۋانىدەك ھېس قىلاتتىم.

مەن ماڭغان بۇ كوچىدا

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

 


شېئ‍ىرنى باتۇرخان ئوقۇدى
Men_mangghan_bu_kocha.mp3

 


شېئ‍ىرنى مېھرىگۈل ئوقۇدى
Men_mangghan_bu_kochida2019.mp3

 

مەن ماڭغان بۇ كوچىدا
ھەر كۈنى ھىجران ناخشىسى ئېيتىلىۋەرمەيدۇ
ھايات ئۈمىدى بىخلىغان
يالىڭاچ دەرەخلەر كۆكەرگەن
باھارنىڭ ئەلچىسى لالە – رەيھان
قىز يۈزىدەك ئېچىلغان.


مەن ماڭغان بۇ كوچىدا
ھەر كۈنى ھىجران ناخشىسى ئېيتىلىۋەرمەيدۇ
سەھەرنىڭ بۇلبۇللىرى
گۈل بەرگىنىڭ ۋاپادار ئاشىقلىرى
ئادەملەرمۇ ئېيتىپ تۈگىتەلمىگەن –
مۇھەببەت مېلودىيەسىگە
مۇڭ قوشۇپ غەزەل توۋلىغان….

باھارنى سېغىنىش

Baharni_seghinish

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

شېئىرنى بىۋاستە ئاڭلاش: Baharni_seghnish.mp3

 

يەنە شۇ تونۇش سەھەر، تونۇش بۇ باغچا،
ئوخشاش مۇڭدا غەزەلچى قۇشنىڭ سايرىشى.
قاغا قاقىلدىشىمۇ تۆنۈگۈنگە ئوخشاش،
قايتمىغان مۇدھىش سوغۇق بىزدىن تېخى!

 

كۆك ئاسمان، قۇياش نۇرى پارلىغان سەھەر،
مەن كېزەرمەن دۇنيانى ئۆزۈمدە يۈدۈپ.
زارىقىپ كۈتكەن دىلخۇمار تېخى كەلمىگەچ،
يارالغانمۇ ياشاشقا مەن سېنى كۈتۈپ؟!


ياشايمەنمۇ كەلمەس يار يولۇڭغا قاراپ،
سېغىنىشتا ئۇپۇق چېتىدىن سېنى ئىزدەپ.
ئاي تولۇندىن سالام يوللاپ ھەر كېچىدە،
مىسرا قىلىپ ھەر شېئرىمغا سېنى كۈيلەپ….

يېڭى يىلغا سۇئال

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

شېئىرنى بىۋاستە ئاڭلاش: Yengi_yilgha_sual.mp3

 

يىڭى يىل كەلدى، كونىسى كەتتى،
ئۆمۈردىن بىر بەت يىرتىلدى، ئۆچتى.
سورايمەن غەمكىن ئوزۇمدىن سۇئال,
قىممىتى بۇ ھايات نەلەرگە كەتتى؟!

 

گەر يېشىم ئاشسىمۇ قىرىقتىن بۈگۈن،
ئاشالمىدىم ئارزۇيۇم چېكىدىن ھالقىپ.
ياشايمەن قول سۈزۈپ ئۈمىدكە ھامان,
خەلقىمنىڭ دەردىگە ئۆزۈمنى زارىقىپ.


يامغۇرلۇق بۇ كېچە، مەن مۇڭغا پاتتىم،
ئۇزىتىپ يىللارنى ئارقامغا ئاتتىم.
ۋەتەننىڭ ئىشقىدا بولۇپ مۇساپىر،
چۆللەردە نىجاتلىق كارۋىنى تارتتىم…

ياۋايىلىق

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

 

شېئىرنى بىۋاستە ئاڭلاش: Elkun: Yawayiliq.mp3

 

چەكسىز ئورمان
كۆزگە ھەسىرەتتىن تولغان ياش
ئاپىسىغا ئۆگەيلەنگەن
شاماللىق يېشىل دالا –
چىغىر يوللار سۆيۈشۈش ئۈچۈن كېسىشكەن
 بىزنى باشلايدىغىنى شۇ بىرلا نۇقتا.

 

تەلۋە بۇلۇتلار ئالدىراش
شاماللارغا ئۇسۇل ئوينايدۇ
ھەممىسىنىڭ ئەسلى مەقسىتى بىر
قۇياشنى ئۆزى بىلەن ئېلىپ قېچىش ئۈچۈن
يۇشۇرۇن سۇيقەست قىلـماقتا.
 


تەبىئەت ناخشىسىنى توختىماي ئېيتىدۇ
مەنمۇ تەڭكەش قىلىپ ئېيتىمەن 
مېنىڭ مۇھەببىتىمۇ بۇ ناخشىلاردىن قېلىشمايدۇ
ئۇ قۇمدا، باغدا، تاغلاردا تاۋلانغان
مۇڭلىنىپ قان ـ قېنىمدا كۆيىدۇ …

نورۇزدا چېچەكلىگەن تۇيغۇ

نورۇزدا چېچەكلىگەن تۇيغۇ

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

شېئىرنى بىۋاستە ئاڭلاش: Noruz_chechek.mp3

 

قۇش مۇڭلىرى قۇياش بىلەن تەڭ ئويغۇنۇپ،
چېچەك ئاتقان باغچا ئىچىدە سايرايدۇ.
مەن كەزگەن يالغۇزلۇق ئۆزۈمگە غېرىپ،
ئاھ ۋەتەن سېنى سېغىنىش جاننى قىينايدۇ!


نورۇزنىڭ تۇنجى كۈنى بىخلىغان تۇيغۇ،
مەن چىللىغان شۇ باھارىم كەلدىمىكىن؟
قەلبىمگە دىلكەش بۈگۈن ناۋا بۇلبۇلمۇ،
مۇھەببىتىم مايسا بولۇپ كۆكلەمدىكىن؟!

مۇھەببەت قەلئەسى

مۇھەببەت قەلئەسى

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

 

شېئىرنى بىۋاستە ئاڭلاش: Elkun: Muhabbet_qelesi.mp3

 

باغلىغان قەلبىمىزنى مەۋھۇم مۇھەببەت،
چارچىغان كۈتۈشلەرگە تويۇنغان تاقەت.
تۇنجى قېتىمدا بىزنى ئۇچراشتۇرغان يەر ـ
ئاشىقلارنىڭ ئىستانبۇلى ـ سۇلتان ئەخمەت!


ۋىسال تېڭى ئاتقان يەر دېڭىزغا تۇتاش،
دېرىزىدە ئاي چىقىشنى كۈتىدۇ قۇياش.
چاناققەلئە شولىسى سۇدا لەيلەيدۇ.
يۇلتۇزلار كېلەر ئۇچۇپ بولۇشقا سىرداش…

مەن، پويىز ۋە تەبىئەت

Men poyiz we tebiet.jpg

ئەزىز ئەيسا ئەلكۈن

 

شېئىرنى بىۋاستە ئاڭلاش: Men_poyiz_we_tebiet.mp3

 

يەنە شۇ پويىز
مېنى تەبىئەتكە ئېلىپ بارىدىغان
يۈگۈرۈپ ئۈلگۈردۈم.
يەنە شۇ ئوخشاش قۇياش
دېرىزىدە پارلايدىغان…
ئۇنى ئۆزۈم بىلەن ئېلىپ يۈردۈم!

 


تاغلاردىن، باغلاردىن ئاشتىم
قۇياش نۇرىنى پەرەڭ ئاسمىنىدىن
گاھى بۇلۇت، گاھ ئورمان ئارىسىدىن كۆردۇم.
ئۆزۈم ياقتۇرىدىغان قىلىپ –
دۇنيا ھەققىدە يېڭى ھېكايە توقۇدۇم.